Hoe Herstelgolven is ontstaan

In de loop van de tijd ben ik anders naar herstel gaan kijken. Wat me opviel: hoe verschillend mensen zijn in wat ze hebben meegemaakt, welke diagnoses ze kregen en waar ze vastlopen, en hoe herkenbaar het herstelproces daarna vaak is. Mensen zoeken opnieuw verbinding. Ze proberen vertrouwen in zichzelf terug te krijgen. Ze willen weer regie ervaren, betekenis vinden, ruimte innemen, loslaten of opnieuw ontdekken waar ze energie van krijgen. Daar wilde ik meer van begrijpen.

Op de Herstelacademie heb ik veel mensen ontmoet die al een lange weg achter de rug hadden, mensen met heel verschillende verhalen, maar vaak ook met een enorme veerkracht. Juist daar zag ik steeds scherper dat herstel veel meer is dan het verminderen van klachten. Er gebeurt onderweg van alles: soms trekt iemand zich terug en ontstaat later opnieuw behoefte aan verbinding, soms groeit de autonomie zo sterk dat iemand eerst vooral alles zelf wil doen, soms komt er ineens weer creativiteit, levenslust of nieuwsgierigheid terug. En soms lijkt iemand een stap achteruit te zetten, terwijl er onder de oppervlakte juist iets aan het verschuiven is.

Ik begon herstel steeds meer als beweging te zien. Misschien past dat ook bij hoe ik zelf denk, want ik denk sterk in beelden en concepten. Bij herstel zag ik steeds vaker golven voor me: iemand die een tijdlang op een golf vooruitgaat, soms onder water terechtkomt, even wordt meegenomen door een onderstroom en later door een andere golf weer omhoog wordt getild. Zo ontstond langzaam het idee van Herstelgolven.

Niet alleen kijken naar wat misgaat

Binnen de psychologie weten we veel over manieren waarop mensen vastlopen. We spreken bijvoorbeeld over afweermechanismen, symptomen, patronen en kwetsbaarheden. Maar ik raakte juist geïnteresseerd in de omgekeerde vraag: welke processen helpen mensen eigenlijk om weer te herstellen, te verbinden en te integreren? Als we zoveel aandacht hebben voor mechanismen waardoor iemand vastloopt, waarom zouden we dan niet net zo nieuwsgierig zijn naar mechanismen waardoor iemand weer verder komt?

Daarbij gaat het mij niet om alles positief bekijken. Sommige ervaringen zijn pijnlijk, sommige patronen veroorzaken echte problemen, en Herstelgolven is geen poging om dat mooier te maken dan het is. Het gaat erom dat we naast wat misgaat óók blijven kijken naar wat er in iemand probeert te bewegen. Waar probeert iemand naartoe te groeien, welke behoefte ligt ergens onder? En welke herstelbeweging is misschien al begonnen, zonder dat iemand die zelf zo heeft herkend?

De mens achter het verhaal

Wat voor mij steeds belangrijker is geworden, is menselijkheid. Een diagnose of psychologisch begrip kan nuttig zijn, maar vertelt nooit het hele verhaal van iemand. Mensen willen uiteindelijk niet alleen begrepen worden als verzameling symptomen, ze willen zich gezien en gehoord voelen. En juist dat kan zelf onderdeel zijn van herstel.

Ik heb in mijn werk vaak gezien wat er kan gebeuren wanneer mensen hun eigen ervaringen opnieuw leren begrijpen, wanneer een verhaal dat eerst vooral bestond uit dingen die fout gingen, ineens ook een verhaal wordt waarin beweging, veerkracht en ontwikkeling zichtbaar worden. Dat is wat ik met Herstelgolven verder wil onderzoeken en ontwikkelen: niet één vast pad naar herstel, maar een manier om beter te leren zien welke bewegingen er al zijn, en waar iemand misschien opnieuw door gedragen kan worden.