Herstelgolven is een conceptueel raamwerk voor psychisch en psychosociaal herstel. Het bouwt voort op bestaande kennis over persoonlijk herstel, herstelondersteunende zorg en psychologische veranderprocessen, maar brengt die kennis op een eigen manier samen.
Het centrale idee is dat herstel niet één beweging is. Verschillende herstelprocessen kunnen tegelijk gaande zijn, ieder in hun eigen tempo en richting. Iemand kan bijvoorbeeld opnieuw betekenis ervaren, terwijl veiligheid nog kwetsbaar is. Verbinding kan groeien terwijl zelfvertrouwen achterblijft. Of iemand kan zich juist tijdelijk terugtrekken terwijl er onder de oppervlakte wel degelijk iets aan het veranderen is.
Op deze pagina wordt daarom bewust onderscheid gemaakt tussen wat stevig in bestaande kennis is ingebed, wat een eigen conceptuele uitwerking van Herstelgolven is, waar eerste empirische aanwijzingen voor bestaan en wat nog onderzocht moet worden.
1. Waar Herstelgolven vanuit vertrekt
Een belangrijk uitgangspunt binnen de internationale recovery-literatuur is dat persoonlijk herstel iets anders is dan alleen het verdwijnen van klachten. Anthony beschreef herstel al in 1993 als een persoonlijk veranderingsproces waarin waarden, doelen, gevoelens, vaardigheden en rollen kunnen veranderen. Daarbij kan herstel plaatsvinden terwijl klachten blijven bestaan of terugkeren, en verloopt het proces niet noodzakelijk lineair.
Ook latere herstelmodellen beschrijven herstel als persoonlijk en multidimensionaal. Whitley en Drake onderscheiden bijvoorbeeld klinische, existentiële, functionele, lichamelijke en sociale dimensies van herstel. Zij benadrukken bovendien dat deze dimensies elkaar kunnen beïnvloeden en dat vooruitgang op het ene gebied niet automatisch betekent dat dezelfde beweging op andere gebieden plaatsvindt.
Herstelgolven neemt deze uitgangspunten over, maar maakt er een volgende conceptuele stap mee. De verschillende aspecten van herstel worden niet alleen gezien als dimensies waarop iemand hoger of lager kan scoren, maar als bewegingen die in de tijd veranderen.
Daarom spreken we over golven.
Een herstelgolf is een terugkerende beweging rond een bepaald herstelthema. Zo kan de golf van verbinding anders verlopen dan de golf van veiligheid, en kan de ene golf tijdelijk stijgen terwijl een andere terugloopt. Het geheel van die bewegingen vormt iemands persoonlijke herstelprofiel.
Dat betekent ook dat Herstelgolven geen universele volgorde voorschrijft. Er is niet één route die iedereen moet doorlopen en er is niet één eindpunt waarop iemand als ‘hersteld’ geldt.
2. Aansluiting bij bestaande herstelkennis
Persoonlijk herstel
Herstelgolven staat duidelijk in de traditie van personal recovery. Daarin staat niet de vraag centraal of iemand weer wordt zoals vóór de ontwrichting, maar hoe iemand opnieuw een betekenisvol leven, identiteit en positie kan ontwikkelen.
Van Anthony neemt Herstelgolven vooral drie uitgangspunten over: herstel is persoonlijk, herstel is niet-lineair en herstel kan doorgaan terwijl kwetsbaarheid of klachten aanwezig blijven.
Herstelgolven voegt daaraan toe dat deze niet-lineariteit niet alleen voor ‘herstel als geheel’ hoeft te gelden. Zij kan per herstelthema verschillend verlopen.
CHIME
Een van de bekendste wetenschappelijke kaders voor persoonlijk herstel is CHIME. Leamy en collega’s analyseerden 97 publicaties over persoonlijke herstelervaringen en vonden vijf terugkerende processen:
Connectedness, Hope and optimism, Identity, Meaning in life en Empowerment.
De verwantschap met Herstelgolven is duidelijk. Verbinding, betekenis, identiteit, eigen regie en toekomstgerichtheid komen ook binnen Herstelgolven terug.
Maar CHIME en Herstelgolven beantwoorden een iets andere vraag. CHIME beschrijft vooral welke processen belangrijk blijken binnen persoonlijk herstel. Herstelgolven probeert daarnaast te beschrijven hoe zulke processen kunnen bewegen: wat gebeurt er wanneer verbinding afneemt of juist terugkomt? Welke onderliggende beweging kan voorafgaan aan zichtbare verandering? En wat gebeurt er wanneer verschillende herstelprocessen tegelijk een andere kant op bewegen?
De golfmetafoor is daarmee niet alleen een andere naamgeving voor CHIME. De dynamiek tussen de processen staat centraal.
Herstelondersteunende zorg
Ook Nederlandse kaders voor herstelondersteuning benadrukken eigen regie, ervaringskennis, betekenisgeving, sociale verbinding en ruimte voor het persoonlijke proces. Recente publicaties van Trimbos-instituut en Kenniscentrum Phrenos leggen daarbij nadruk op het samenspel tussen ervaringskennis, professionele kennis en wetenschappelijke kennis, en op het creëren van ruimte waarin iemand zelf richting kan geven aan herstel.
Dat sluit sterk aan bij Herstelgolven. Het model is niet bedoeld om van buitenaf te bepalen waar iemand ‘hoort te staan’. Het biedt taal waarmee iemand zelf kan onderzoeken welke bewegingen op dat moment spelen.
De professional, ervaringsdeskundige of begeleider staat daarmee niet aan het roer van de zee. De persoon zelf blijft degene die zijn of haar golven leert herkennen en ermee leert bewegen.
Lees verder → Veelgestelde vragen over Herstelgolven
3. Psychologische onderbouwing van de acht herstelgolven
De acht herstelgolven zijn geen één-op-éénvertaling van acht bestaande psychologische theorieën. De gekozen indeling is een eigen synthese. Wel sluit iedere golf aan bij bestaande onderzoekslijnen.
| Herstelgolf | Verwante theorie en onderzoek | Wat Herstelgolven eraan toevoegt |
|---|---|---|
| Zelfvertrouwen & regie | Self-efficacy van Bandura; autonomie en competentie binnen de zelfdeterminatietheorie; empowerment binnen CHIME. | Brengt vertrouwen in het eigen kunnen en ervaren regie samen als één dynamische herstelbeweging: van twijfel of geleefd worden naar opnieuw kunnen handelen en richting geven. |
| Betekenis & richting | Meaning in life; purpose in life; CHIME; psychologisch welbevinden van Ryff. | Benadert betekenis niet alleen als uitkomst, maar als beweging van leegte of richtingloosheid naar opnieuw ervaren wat ertoe doet en waar iemand naartoe wil. |
| Verbinding & herkenning | Connectedness binnen CHIME; onderzoek naar peer-support, sociale steun en verbondenheid. | Geeft herkenning een specifieke plaats als mogelijk kantelpunt tussen vervreemding en verbinding, en onderzoekt de beweging van verbinding met anderen naar verbinding met jezelf. |
| Levenslust & goed in je vel | Onderzoek naar subjective vitality, positieve mentale gezondheid en welbevinden. | Maakt plezier, verlangen, energie en het gevoel werkelijk te leven expliciet onderdeel van herstel, in plaats van een prettige bijkomstigheid nadat ‘het echte herstel’ klaar is. |
| Loslaten & hier-en-nu | Acceptance and Commitment Therapy, psychologische flexibiliteit, acceptatie en present-moment awareness. | Beschrijft niet één techniek, maar een bredere herstelbeweging: minder gevangen zijn in wat was of nog moet komen en opnieuw ruimte krijgen voor het huidige moment. |
| Integratie & heelheid | Narrative identity, zelfcontinuïteit, verwerking en integratie van ervaringen. | Richt zich op de beweging van fragmentatie naar meer samenhang tussen gevoelens, herinneringen, behoeften en verschillende delen van jezelf. Binnen deze golf worden integratiemechanismen als nieuw concept voorgesteld. |
| Veiligheid & rust | Trauma-informed care, onderzoek naar psychologische veiligheid, regulatie en herstel. | Maakt ervaren veiligheid zelf tot herstelthema: niet alleen objectief veilig zijn, maar voldoende innerlijke en relationele veiligheid ervaren om niet voortdurend op dreiging voorbereid te hoeven zijn. |
| Ambitie & creatie | Intrinsieke motivatie, autonomie en competentie binnen de zelfdeterminatietheorie; persoonlijke groei bij Ryff. | Trekt herstel verder dan stabiliseren of terugkeren naar functioneren. Ook opnieuw willen bouwen, ontwikkelen, creëren en bijdragen kan een herstelbeweging zijn. |
Bandura’s self-efficacy-theorie ondersteunt het belang van ervaren eigen kunnen voor het aangaan en volhouden van gedrag. De zelfdeterminatietheorie sluit hierop aan door autonomie, competentie en verbondenheid als fundamentele psychologische behoeften te beschrijven.
Voor levenslust bestaat bovendien een opvallend passende onderzoekstraditie rond subjective vitality: het subjectieve gevoel van levendigheid en beschikbare energie. Ryan en Frederick vonden verbanden tussen vitaliteit en verschillende indicatoren van psychologisch en lichamelijk welbevinden.
De golf van loslaten en hier-en-nu sluit sterk aan bij onderzoek naar psychologische flexibiliteit. Een recente meta-analytische review van 67 studies met in totaal 9.123 deelnemers vond dat veranderingen in verschillende vormen van psychologische flexibiliteit binnen ACT samenhingen met vermindering van psychische belasting. Daarbij horen onder andere acceptatie, minder ervaringsvermijding, contact met waarden en aanwezigheid in het huidige moment.
Voor integratie en heelheid is onder meer onderzoek naar narrative identity relevant. Recente theorievorming rond persoonlijk herstel beschrijft hoe veranderingen in het levensverhaal en de samenhang tussen ervaringen kunnen bijdragen aan herstel van identiteit.
De herstelgolf naar verbinding
De herstelgolf Verbinding & herkenning heeft binnen Herstelgolven een bijzondere plaats. Verbinding wordt in veel herstelmodellen genoemd als een belangrijke dimensie van herstel, maar de weg ernaartoe is niet altijd direct zichtbaar. Mensen kunnen zich langdurig alleen, afwijkend of onbegrepen voelen. Daardoor kan contact met anderen aanvankelijk juist spanning, schaamte of terughoudendheid oproepen.
De theoretische en empirische onderbouwing van deze herstelgolf werkt daarom een specifieke beweging uit: van vervreemding naar herkenning, van herkenning naar erkenning en van erkenning naar verbinding. Herkenning wordt daarbij niet opgevat als simpelweg ‘iemand ontmoeten die hetzelfde heeft meegemaakt’. Het gaat om het ervaren van een betekenisvolle overeenkomst waardoor iemand zich minder alleen of afwijkend voelt en opnieuw toegang kan krijgen tot zichzelf, anderen en de eigen mogelijkheden.
Deze beweging kan plaatsvinden door persoonlijke verhalen, gesprekken met ervaringsdeskundigen, groepscontact, cursussen, creatieve uitwisseling of andere vormen van gelijkwaardige ontmoeting. Herkenning kan schaamte verminderen, het delen van ervaringen mogelijk maken en nieuwe taal geven aan wat iemand meemaakt. Daarmee kan zij een overgang vormen tussen innerlijke vervreemding en relationele verbinding.
Tegelijkertijd is herkenning niet automatisch helpend. Een herkenningservaring kan ook confronterend zijn, oude pijn oproepen of iemand tijdelijk overspoelen. De betekenis ervan hangt samen met de context, de mate van veiligheid, de mogelijkheid tot reflectie en de ruimte die iemand ervaart om zelf te bepalen wat de ontmoeting betekent.
Binnen Herstelgolven wordt deze herstelgolf daarom niet als een vast stappenplan opgevat. De beweging kan heen en weer gaan, fasen kunnen door elkaar lopen en verbinding met anderen kan samengaan met een nog kwetsbare verbinding met jezelf.
Het praktijkonderzoek binnen de Herstelacademie Haarlem en Meer biedt eerste aanwijzingen voor deze benadering. In kwalitatieve interviews werd verbinding sterk verbonden met herkenning, gelijkwaardigheid, veiligheid en de mogelijkheid om als mens te worden benaderd in plaats van uitsluitend vanuit een patiëntrol. In een daaropvolgende vragenlijst rapporteerden alle respondenten minstens één recent moment van herkenning. Zij verbonden herkenning onder andere aan zich minder alleen voelen, minder schaamte, meer durven delen, nieuwe inzichten, meer zelfvertrouwen en het zetten van stappen in het dagelijks leven.
Deze bevindingen bewijzen niet dat herkenning een noodzakelijke of universele tussenstap naar verbinding is. Zij ondersteunen wel de hypothese dat herkenning een betekenisvolle schakel kan vormen in persoonlijke herstelprocessen, vooral wanneer zij plaatsvindt binnen een veilige en gelijkwaardige context.
Lees verder → De herstelgolf naar verbinding: theoretische en empirische onderbouwing(https://herstelgolven.nl/de-herstelgolf-naar-verbinding-theoretische-en-empirische-onderbouwing/)
Lees verder → De vergeten beweging in de psyche: integratiemechanismen(https://herstelgolven.nl/de-vergeten-beweging-in-de-psyche/)
4. Wat is specifiek van Herstelgolven?
De inhoudelijke thema’s van Herstelgolven zijn dus niet uit het niets ontstaan. Verbinding, autonomie, betekenis, veiligheid en identiteit zijn allemaal bekende psychologische en herstelgerichte begrippen.
De eigen bijdrage zit vooral in de manier waarop deze processen met elkaar worden gemodelleerd.
Meerdere herstelgolven tegelijk
Veel bestaande modellen benoemen meerdere dimensies of processen van herstel. Herstelgolven maakt expliciet dat ieder van die processen zijn eigen beweging door de tijd kan hebben.
Daardoor ontstaat geen algemene herstelscore, maar een patroon.
Je kunt bijvoorbeeld hoog op betekenis en richting zitten, terwijl veiligheid nog sterk fluctueert. Je kunt veel verbinding ervaren en tegelijkertijd worstelen met loslaten. Dat verschil is binnen Herstelgolven geen inconsistentie: het is juist het herstelprofiel.
De onderstroom
Niet alle herstelbeweging is direct zichtbaar.
Soms vindt een belangrijk deel van de beweging onder de oppervlakte plaats: iemand trekt zich terug, beschermt zichzelf, verwerkt, probeert betekenis te geven of laat oude strategieën los voordat er aan de buitenkant iets nieuws zichtbaar wordt.
Herstelgolven noemt dit de onderstroom.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat iedere terugtrekking, verslechtering of ontregeling automatisch herstel is. De hypothese is subtieler: een fase die op zichzelf lijkt op stilstand of achteruitgang, kan soms onderdeel blijken van een grotere herstelbeweging.
Daarmee ontstaat een belangrijke onderzoeksvraag: kunnen zulke onderstromen ook prospectief worden herkend, in plaats van pas achteraf?
Surfbaarheid
Een tweede eigen begrip is surfbaarheid.
De intensiteit van een ervaring zegt niet alles. Een grote golf kan krachtig zijn en toch hanteerbaar blijven wanneer iemand voldoende oriëntatie, bewegingsruimte en regie ervaart. Een ervaring kan ook zo overweldigend worden dat er nauwelijks meer mogelijkheid is om bij te sturen.
Surfbaarheid richt de aandacht daarom niet alleen op de vraag hoeveel iemand voelt of meemaakt, maar op de verhouding tussen intensiteit en het vermogen ermee te bewegen.
Het is op dit moment een conceptueel en praktisch begrip, geen gevalideerd psychologisch construct.
Het herstelprofiel
Herstelgolven wil verschillende herstelthema’s niet terugbrengen tot één totaalscore.
Het herstelprofiel laat juist zien hoe de golven zich op een bepaald moment ten opzichte van elkaar verhouden. Daarmee kan zichtbaar worden waar beweging ontstaat, waar iets kwetsbaar is en welke herstelthema’s mogelijk met elkaar samenhangen.
De huidige instrumenten hiervoor zijn bedoeld als hulpmiddel voor zelfreflectie en gesprek. Zij moeten nog niet worden beschouwd als gevalideerde psychologische meetinstrumenten.
Relaties tussen golven
Een volgende hypothese binnen Herstelgolven is dat golven elkaar beïnvloeden.
Meer veiligheid kan bijvoorbeeld ruimte geven voor verbinding. Toenemend zelfvertrouwen kan het makkelijker maken om eigen keuzes te maken. Integratie kan energie vrijmaken die vervolgens zichtbaar wordt in levenslust of creatie. Andersom kan verlies op één gebied ook andere golven in beweging brengen.
Dat idee sluit aan bij multidimensionale herstelmodellen waarin wisselwerking tussen domeinen wordt verondersteld. Whitley en Drake stellen expliciet dat zulke onderlinge relaties een belangrijke empirische onderzoeksvraag vormen.
Herstelgolven maakt juist die interactie tot een centraal onderdeel van het model.
Integratiemechanismen
Binnen de herstelgolf Integratie & heelheid stelt Herstelgolven daarnaast het begrip integratiemechanismen voor.
Psychologische afweer kan ervaringen tijdelijk op afstand houden wanneer zij nog moeilijk te verdragen of te verwerken zijn. Met integratiemechanismen wordt de tegenbeweging beschreven: processen waardoor eerder afgescheiden gevoelens, herinneringen, behoeften, betekenissen of delen van het zelf opnieuw met elkaar in contact kunnen komen en meer samenhang kan ontstaan.
De term is een eigen theoretisch voorstel van Herstelgolven. Er bestaat wel omvangrijke literatuur over integratie, verwerking, narrative identity en zelfcontinuïteit, maar ‘integratiemechanismen’ is op dit moment geen gevestigd of gevalideerd psychologisch construct.
Lees verder → Integratiemechanismen en de herstelgolf naar heelheid en integratie(https://herstelgolven.nl/de-vergeten-beweging-in-de-psyche/)
5. Wat is theorie, wat is onderzocht en wat is hypothese?
Juist bij een model in ontwikkeling is het belangrijk om die grenzen zichtbaar te houden.
| Status | Binnen Herstelgolven |
|---|---|
| Goed ingebed in bestaande kennis | Persoonlijk en niet-lineair herstel; multidimensionaliteit; betekenis; verbondenheid; eigen regie en autonomie; self-efficacy; vitaliteit; psychologische flexibiliteit; identiteit en narratieve samenhang; het belang van veiligheid en peer-support. |
| Eigen conceptuele uitwerking | De indeling in acht herstelgolven; herstel als gelijktijdige golfbewegingen; de onderstroom; surfbaarheid; het herstelprofiel; de golfmetafoor als dynamisch model; integratiemechanismen. |
| Voorlopige empirische aanwijzingen | De mogelijke rol van herkenning als schakel tussen vervreemding, erkenning en verbinding; het belang van gelijkwaardige en veilige ontmoeting; samenhang tussen herkenning en gerapporteerde herstelbeweging. |
| Nog te onderzoeken | De empirische structuur van de acht golven; veranderingen door de tijd; relaties tussen golven; onderstroom; surfbaarheid; integratiemechanismen; voorspellende waarde; toepasbaarheid in verschillende groepen en contexten. |
Die indeling is belangrijk. Herstelgolven presenteert een eigen theoretisch kader, maar wil daarbij niet doen alsof ieder onderdeel al wetenschappelijk bewezen is.
Juist het tegenovergestelde: het model maakt expliciet welke uitspraken op bestaande kennis rusten en welke nieuwe hypotheses toetsbaar worden doordat het model ze formuleert.
Dat is ook waar de wetenschappelijke waarde van verdere ontwikkeling kan ontstaan.
6. Onderzoek en ontwikkeling
Herstelgolven is mede voortgekomen uit praktijkonderzoek binnen de Herstelacademie Haarlem en Meer.
Verbinding en gelijkwaardigheid
In een kwalitatief onderzoek naar verbinding en gelijkwaardigheid werden diepte-interviews gehouden met elf deelnemers en negen vrijwilligers. Verbinding bleek sterk samen te hangen met herkenning, gelijkwaardigheid, veiligheid en de mogelijkheid om als mens in plaats van uitsluitend vanuit een patiëntrol benaderd te worden.
Uit dat onderzoek ontstond de vraag of herkenning misschien een specifiekere rol speelt in de beweging naar verbinding.
Onderzoek naar herkenning
Die vraag werd vervolgens onderzocht met een anonieme vragenlijst onder 59 respondenten van de Herstelacademie Haarlem. Alle respondenten rapporteerden minstens één recent moment van herkenning; 57 van de 59 beschreven meerdere momenten. Persoonlijke verhalen werden het vaakst genoemd als aanleiding voor herkenning en cursussen en workshops waren de meest genoemde context.
Respondenten verbonden herkenning onder andere aan zich minder alleen voelen, afname van schaamte, meer durven delen, nieuwe inzichten, meer zelfvertrouwen en het zetten van stappen in het dagelijks leven. Dat maakt herkenning interessant als mogelijke schakel tussen relationele ervaring en verdere herstelbeweging.
Deze resultaten passen bovendien bij bredere literatuur over peer-support. Een meta-analyse van 49 gerandomiseerde onderzoeken met 12.477 deelnemers vond een klein positief gemiddeld effect van peer-support op persoonlijk herstel, al waren veel geïncludeerde onderzoeken methodologisch kwetsbaar.
Verkennende toetsing van het herstelmodel
Dezelfde dataset is vervolgens theoriegestuurd opnieuw onderzocht om te bekijken of er aanwijzingen waren voor de veronderstelde samenhang tussen herkenning, erkenning, verbinding en verdere herstelgerichte verandering.
Dit onderzoek had nadrukkelijk een verkennend karakter. De theoretische begrippen waren niet vooraf met gevalideerde schalen gemeten en vooral de vroegste fase van het model was slechts indirect benaderbaar. Het onderzoek vormt daarom geen definitieve toets of onafhankelijke replicatie van het model.
Wel leverde het voldoende aanknopingspunten op om de beweging van vervreemding naar herkenning, erkenning en verbinding verder als hypothese uit te werken.
De stap naar buiten
In een ander praktijkonderzoek onder 52 betrokkenen van de Herstelacademie werd onderzocht hoe mensen de stap richting maatschappelijke deelname ervaren. De behoefte om buiten de Herstelacademie opnieuw mee te doen was gemiddeld hoog, maar deelnemers benadrukten tegelijkertijd waarden als rust, vrijheid, verbinding, ontwikkeling en zekerheid.
Dat resultaat is geen toets van de acht herstelgolven. Het laat wel mooi zien waarom een multidimensionale benadering relevant kan zijn: willen groeien en deelnemen kan naast behoefte aan rust, veiligheid en autonomie bestaan.
Waar het onderzoek nu naartoe kan
De volgende stap is het model zelf systematischer toetsbaar maken. Centrale vragen zijn onder andere of de acht voorgestelde golven empirisch van elkaar te onderscheiden zijn, hoe zij door de tijd veranderen en welke golven vaak samen bewegen.
Ook de eigen concepten vragen afzonderlijk onderzoek. Is surfbaarheid betrouwbaar te operationaliseren? Kunnen onderstromen worden herkend voordat de latere beweging bekend is? Zijn integratiemechanismen meetbaar en hangen zij samen met meer ervaren samenhang of identiteit? En werkt het model ook buiten de context waarin het oorspronkelijk is ontwikkeld?
Daarmee verschuift Herstelgolven van conceptontwikkeling op basis van theorie, praktijk en eerste onderzoeksbevindingen naar een programma waarin steeds specifiekere hypotheses kunnen worden getoetst.
7. Grenzen van het model
Herstelgolven is geen diagnostisch model. De golven zeggen niet welke psychische stoornis iemand heeft en zijn niet bedoeld om mensen te classificeren.
Het is ook geen vervanging voor behandeling en geen vast behandelprotocol. Het kan taal en structuur bieden voor reflectie of begeleiding, maar bepaalt niet welke professionele zorg iemand nodig heeft.
Een neergaande beweging is bovendien niet automatisch een herstelbeweging. Soms gaat het daadwerkelijk slechter en is aanvullende steun of behandeling nodig. De onderstroom is bedoeld om ruimte te maken voor complexiteit, niet om iedere ontregeling achteraf positief uit te leggen.
De huidige tests, profielen en andere instrumenten binnen Herstelgolven zijn daarnaast nog geen gevalideerde psychologische meetinstrumenten. Zij kunnen worden gebruikt voor zelfonderzoek, gesprek en verdere modelontwikkeling, maar uitslagen mogen niet worden geïnterpreteerd alsof er klinische normen of diagnostische grenswaarden bestaan.
Ten slotte is ook de indeling in acht golven voorlopig. Een theoretisch model wordt sterker wanneer het aangepast mag worden aan wat onderzoek laat zien. Het aantal golven, hun onderlinge grenzen, hun namen en de veronderstelde relaties ertussen blijven daarom onderwerp van verdere ontwikkeling.
Herstelgolven wil dus niet claimen dat het laatste woord over herstel is gezegd. Het probeert iets anders te doen: een dynamisch model formuleren dat bestaande herstelkennis samenbrengt, nieuwe verbanden zichtbaar maakt en precies genoeg is om nieuwe onderzoeksvragen te stellen.
8. Bronnen
Wetenschappelijke literatuur
Anthony, W. A. (1993). Recovery from mental illness: The guiding vision of the mental health service system in the 1990s. Psychosocial Rehabilitation Journal, 16(4), 11–23. doi:10.1037/h0095655.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. doi:10.1037/0033-295X.84.2.191.
Egmose, C. H., Poulsen, C. H., Hjorthøj, C., Mundy, S. S., Hellström, L., Nielsen, M. N., Korsbek, L., Rasmussen, K. S., & Eplov, L. F. (2023). The effectiveness of peer support in personal and clinical recovery: Systematic review and meta-analysis. Psychiatric Services, 74(8), 847–858. doi:10.1176/appi.ps.202100138.
Leamy, M., Bird, V., Le Boutillier, C., Williams, J., & Slade, M. (2011). Conceptual framework for personal recovery in mental health: Systematic review and narrative synthesis. British Journal of Psychiatry, 199(6), 445–452. doi:10.1192/bjp.bp.110.083733.
Macri, J. A., & Rogge, R. D. (2024). Examining domains of psychological flexibility and inflexibility as treatment mechanisms in acceptance and commitment therapy: A comprehensive systematic and meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 110, 102432. doi:10.1016/j.cpr.2024.102432.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. doi:10.1037/0003-066X.55.1.68.
Ryan, R. M., & Frederick, C. (1997). On energy, personality, and health: Subjective vitality as a dynamic reflection of well-being. Journal of Personality, 65(3), 529–565. doi:10.1111/j.1467-6494.1997.tb00326.x.
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. doi:10.1037/0022-3514.57.6.1069.
Thomsen, D. K., Cowan, H. R., & McAdams, D. P. (2025). Mental illness and personal recovery: A narrative identity framework. Clinical Psychology Review, 116, 102546.
Whitley, R., & Drake, R. E. (2010). Recovery: A dimensional approach. Psychiatric Services, 61(12), 1248–1250. doi:10.1176/ps.2010.61.12.1248.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (2014). SAMHSA’s concept of trauma and guidance for a trauma-informed approach.
Trimbos-instituut & Kenniscentrum Phrenos. (2026). Verdieping van herstelondersteuning.
Eigen praktijkonderzoek
Geene, N. (2025). Verbinding en gelijkwaardigheid: Onderzoek naar kernwaarden van de Herstelacademie Haarlem en Meer.
Geene, N. (2026). Herkenning: Praktijkonderzoek binnen de Herstelacademie Haarlem en Meer.
Geene, N. (2026). Toetsing van het herstelmodel: (H)erkenning. Theoriegestuurde verkennende analyse.
Geene, N. (2026). De stap naar buiten: Onderzoek naar behoefte, drempels en ondersteuning bij het zetten van een stap naar maatschappelijke deelname.
Geene, N. (2026). De herstelgolf naar verbinding: Theoretische en empirische onderbouwing. Herstelgolven. https://herstelgolven.nl/de-herstelgolf-naar-verbinding-theoretische-en-empirische-onderbouwing/
Geene, N. (2026). De vergeten beweging in de psyche: Integratiemechanismen. Herstelgolven. https://herstelgolven.nl/de-vergeten-beweging-in-de-psyche/