De herstelgolf naar heelheid en integratie begint met afkoppelen

Het klinkt tegenstrijdig, maar het klopt: de golf naar heelheid en integratie begint vaak met desintegratie.

Stel je voor: je bent een surfer op zee, verstrikt in spullen uit je eigen rugtas en in zeewier dat om je heen is gegroeid. Een kluwe van onverwerkte emoties, pijn, schaamte, trauma. Op een gegeven moment knipt je psyche dit los. Ontkoppelen, noemen we dat ook wel.

Wat afkoppelen je oplevert

Dat ontkoppelen heeft grote voordelen. Je kunt in één keer weer met volle vaart vooruit. De ballast is overboord. De persoon die je eerst was — met alle stommiteiten en nare dingen die daarbij hoorden — voel je even helemaal los van je. Je voelt je een beter persoon. Je maakt eindelijk andere keuzes. Het lijkt zelfs of je persoonlijkheid is veranderd. Je voelt je licht.

En dit is vaak de start van een heel mooi herstelproces.

De valkuil: het einde verwarren met het begin

Het risico is dat mensen denken dat dit niet het begin is, maar het eindpunt. “Ik voel me zo goed, ik ben hersteld.” Het is inderdaad een prachtige stap. Maar het is pas het begin.

In de herstelgolven zie je dit terug: de golf naar heelheid en integratie gaat hier de onderstroom in. Diep onder water. Je neiging om al je delen bij elkaar te houden als één geheel is er even niet — sterker nog, je koppelt bepaalde delen juist los, omdat je de vrijheid en energie nodig hebt. Het aankoppelen komt later.

Ondertussen surf je misschien een andere golf

Terwijl heelheid en integratie diep in de onderstroom zit, gebeurt er iets anders: je pakt een andere golf en surft daar hoog op. Ik zie dat vaak in drie vormen — soms los, soms in combinatie:

• De golf naar veiligheid en rust. In een moeilijke situatie wil je systeem eerst rust en veiligheid vinden. Je zit in een soort overlevingsstand: delen die je niet kunt gebruiken zijn afgekoppeld, en je zoekt veiligheid.
• De golf naar zelfvertrouwen en regie. Je pakt je leven weer in eigen hand. Je voelt je krachtig, je hebt weer iets te zeggen over je eigen leven, je durft eindelijk keuzes te maken.
• De golf naar verbinding. Je voelt je vrij en licht, en ineens begrijp je anderen weer, kun je meegaan, geven, je openstellen. Je laat je meevoeren op verbinding.

Zolang je je niet laat overspoelen door zo’n golf, is dit prima — dan maak je op andere fronten echt meters, terwijl heelheid en integratie ondertussen wacht.

Als het rustiger wordt: “ik mis iets”

Op een gegeven moment kom je in balans en beland je op rustiger vaarwater. Dat hoeft niet, maar het kan: dan voel je ineens dat er iets knaagt. Op veel fronten ben je enorm hersteld: je hebt mooie dingen gedaan, nieuwe mensen ontmoet, misschien rust en veiligheid gevonden. Maar er mist een stukje van je identiteit — want je hebt delen van jezelf afgekoppeld.

Wat ik vaak zie bij mensen die dit hebben gedaan: ze kijken een beetje neerbuigend naar hun vorige zelf. Voelen zich niet meer verbonden met wie ze een paar jaar geleden waren. Kunnen zich hele stukken niet herinneren, of hebben geen enkele behoefte om eraan terug te denken. Vonden zichzelf te zwak, te egoïstisch, te oppervlakkig. Hun huidige zelf waarderen ze juist heel goed — hun zelfwaardering staat sterk, maar de blik naar het verleden is weinig compassievol.

Dit is een van de signalen waaraan ik herken dat iemand al een heel eind is met herstellen, maar dat de golf naar heelheid en integratie nog in de onderstroom zit. Dat is niet erg. Je bent al ver — het is alleen fijn om dat helder te hebben.

Wat bepaalt of je weer gaat integreren

Of en wanneer je weer integreert, hangt af van een aantal dingen — deels van je eigen keuzes, deels van wat er op je pad komt:

• Veiligheid en rust. Je leven moet voldoende veilig en rustig zijn om de capaciteit te hebben voor integratie. Ook je psyche moet het toelaten, en de juiste golven moeten voorbijkomen.
• Ondersteuning van buitenaf. Je hoeft dit niet alleen te doen — zeker niet als het gaat om serieus trauma of ontwrichting. Voldoende steun om je heen is nodig om weer te kunnen integreren.
• Nieuwsgierigheid. Hoe nieuwsgierig ben je naar de delen van jezelf die je hebt losgelaten? Zodra je met nieuwsgierigheid kijkt naar wat er is, kan er een heleboel gebeuren.
• Focus. Je kunt de golf niet bepalen, maar wel waar je op let. Als heelheid en integratie belangrijk voor je zijn en je focust je erop, ga je de kleine bewegingen in het water zien die naar de golf leiden — zodat je hem kunt pakken.

Wat heelheid en integratie oplevert

Integratie betekent dat je met meer compassie kijkt naar alle delen van jezelf — en daardoor vaak ook met meer compassie naar anderen. Ik zie ook dat mensen naarmate ze verder geïntegreerd zijn, beter grenzen kunnen stellen. Vaak juist omdat de delen die goed zijn in grenzen stellen, eerst waren afgekoppeld en later in het water zijn teruggevonden en weer aangekoppeld.

Dat geeft een gevoel van rust: weer verbonden zijn met wie je vroeger was. Mensen die dit proces hebben doorlopen, vertellen dat ze van binnenuit weer weten waar ze blij van worden, waar ze energie van krijgen, hoe hun eigen motivatie werkt. Dichter bij je gevoel dus. En van daaruit ontstaat vaak ruimte voor een nieuwe golf — bijvoorbeeld naar verbinding.

Dat is precies wat de herstelgolven zo interessant maakt: golven wisselen elkaar af, en soms tillen ze elkaar op.